de aloude literaire feuilleton
Een roman werd vroeger, in de negentiende eeuw, altijd
eerst als vervolgverhaal, als feuilleton, in een krant gepubliceerd.
Bijvoorbeeld The Pickwick Papers van Charles Dickens verscheen eerst
maandelijks in een blad, voor het als boek werd uitgegeven. Het was een van
de manieren van een krant om aan literatuur te doen en zo lezers te trekken.
Binnen korte tijd was deze vervolgliteratuur bijzonder populair. Ze stonden
vaak onder een streep over de hele breedte van de voorpagina afgedrukt. De
mensen verdrongen zich bij de kiosken om als eerste een volgende episode te
lezen en dit dan snel door te vertellen. Veel later beroemd geworden
schrijvers, als Edgar Allen Poe, Toergenjev en Dostojevski, vonden op die
manier hun leespubliek.
Toen de krant zich meer en meer ging toeleggen op de dagelijkse
nieuwsvoorziening verdween het feuilleton van de eerste pagina. Bovendien
kwam er, door betere scholing, steeds meer behoefte aan boeken. In die
groeiende vraag naar hapklare literatuur volzagen de literaire uitgevers in
binnen- en buitenland. Het boek, en vooral de roman, werd binnen de korste
keren een cultureel icoon. Wie mee wilde tellen in de beschaafde kringen
moest zich daarin zien te lezen via het boek. De leveranciers van boeken, de
schrijvers, stegen ook steeds meer in aanzien en bereikten als snel de
status van boven de maatschappelijke orde staande, bijna alwetende wezens.
Een soort orakels, zoals hier in Nederland Multatulli.
Nieuwe kansen voor de feuilleton
De feuilleton keert voorzichtig terug, niet in de krant
maar op het beeldscherm
Uitgevers in Aziatische landen grijpen terug op de
feuilleton bij een boekintroductie
Het is niet langer taboe op internet om voor een
publicatie een kleine vergoeding te vragen, zoals voor een in delen te
publiceren boek als feuilleton
Door de snelle opkomst van eerst film, daar televisie en later
de pc, raakte het boek steeds meer in onmin. Men keek liever dan dat men
las. Wat zich nog versnelde met de komst van het internet en de mobiele
elektronica zoals de iPad en de iPhone. De roman werd min of meer voor dood
verklaard als het symbool van een door de techniek achterhaalde cultuur.
Dezelfde techniek biedt echter onverwachte nieuwe mogelijkheden. Zo is het
mogelijk honderden boeken op een iPad te zetten en deze via het touchscreen
als een papieren exemplaar te lezen.
In de schaduw van de hernieuwde mogelijkheden van de literatuur door de
nieuwste vormen van techniek, ziet men hier en daar de negentiende eeuwse
feuilleton weer in een nieuw jasje verschijnen van het snelle internet. Zo
worden in Japan veel boeken op die manier alweer onder de aandacht van het
publiek gebracht... net als ooit in de negentiende eeuw.
Over boeken: enkele uitspraken:
R. D. Cunning: Een goed boek heeft geen slot.
Groucho Marx: Behalve een hond is een boek de beste vriend van een
mens. In een hond is het echter te donker om ze te lezen.
Mark Twain: Degene die geen goede boeken leest, heeft geen enkele
voorsprong op degene die niet kan lezen.
Een boek is als een tuin, die men in z'n zak kan meedragen
(Chinees gezegde).
Jessamyn West: Een roman onthult waarheden die de realiteit
voor ons verbergt.